شهرسازان

گرچه پیاده روها در بیشتر جوامع جزء اصلی شبکه معابر شهری و محلی برای استراحت ، تفرج و پیاده روی شهروندان محسوب می شود اما متاسفانه در کشور ما این معابر به عنوان مکان های معلول و فراموش شده شهرها تلقی می شوند . در شهرسازی ما اولویت با سواره است و در توجه به ایجاد محیط های کالبدی مناسب ، انسانی و امن برای تردد عابر پیاده در شهر دچار عارضه توسعه نیافتگی هستیم ، شاهد این مدعا شرایط فیزیکی و روانی نامطلوبی است که معابر پیاده در کشور ما حتی در مهمترین بخش های پایتخت با آن روبرو هستند که در مقایسه با فضاهای مشابه در کشورهای توسعه یافته صنعتی و حتی کشورهای همجوار در منطقه مانند ترکیه و کشورهای حاشیه خلیج فارس این شرایط نامطلوب بیشتر رخ می نماید .به گزارش سما ( روابط عمومی شهرداری تهران ) پیچیده تر شدن مشکل ترافیک در شهر تهران و درگیری مدیران شهری برای از بین بردن این معضل ، کار را به جایی رسانده که توجه به رفت و آمد شهروندان پیاده به کلی فراموش شده یا حداقل به یک موضوع ثانوی و غیرضروری تبدیل شود. گرچه پیاده روها در بیشتر جوامع جزء اصلی شبکه معابر شهری و محلی برای استراحت ، تفرج و پیاده روی شهروندان محسوب می شود اما متاسفانه در کشور ما این معابر به عنوان مکان های معلول و فراموش شده شهرها تلقی می شوند...

نگامي كه صحبت از سيماي شهر به ميان مي آيد آنچه از شهرهاي امروزي در ذهن تداعي مي شود ملغمه اي است از طرح ها و رنگ ها و فرم هايي كه بي هيچ محتوايي عميق، زشتي و نابهنجاري را با چشم و ذهن شهروندان عجين ساخته است. بي شك اين نابهنجاري نتيجه افول ارزش هاي زيبايي شناسي در بستر فرهنگي جامعه ايراني معاصر است. بجاست تا پس از بررسي معيارهاي زيبايي شناسانه خلق هنر و معماري به بررسي اين مقوله در مورد معماري امروز ايران بپردازيم.
معيارهاي زيبايي شناسي در طول تاريخ بي شك نشات گرفته از دو سرچشمه اند:
 1- بنيان هاي معرفت شناسي و نوع نگرش به هستي
 2-آبشخورهاي فرهنگي؛ اينكه تبلور فرهنگ و جهان بيني هر دوره در زيبايي شناسي هنر و معماري بروز مي كند و زمينه ايجاد تمدن مي شود. اگر تمدن را تبلور بيروني فرهنگ بدانيم و آن را گوياي هويت مردمان هر سرزمين برشمريم آنگاه واضح است كه به چه دليل معماري هر سرزمين متجلي كننده هويت آنهاست. ايران امروز را با برج آزادي مي شناسند، ايفل سمبل پاريس است و يا اپراي يرن اتزن نماد سيدني و استراليا است. دليل همه اينها كه برشمرديم اينست كه بيان زيبايي شناسانه معماري، فرهنگ و انديشه يك ملت را در خود جاي مي دهد و آن را ساري و جاري مي كند.

در این مطلب می­خواهیم به بررسی شهرهای ماقبل صنعتی بپردازیم؛ شهرهایی که هم­اکنون نمونه آن­ها را در بسیاری از کشورهای جهان سوم می­توانیم ببینیم. به بیان بهتر باید گفت که امروزه بیشتر شهرهای جهان سوم، با معیارهای مشخص شهرهای ماقبل صنعتی به حیات خود ادامه می­دهند.

شهرهای ماقبل صنعتی را می­توان در سه گروه بدین شهر مورد بررسی قرار داد:

1) شهرهای فئودالی:

 مشکل برنامه ریزی های شهری زمانی ظاهر می شود که تلاش کنیم این توصیف را در مورد نوع مشخصی از برنامه ریزی ،که موضوع این کتاب است (یعنی برنامه ریزی شهری و منطقه ای یا همانطور که هنوز غالبا خوانده می شود برنامه ریزی شهرک و حومه ) به کار بگیریم .در بسیاری از کشورهای پیشرفته مثل بریتانیا، ایالات متحده، آلمان و یا ژاپن عبارت برنامه ریزی شهری یا برنامه ریزی شهرک اکیدا یک مکررگویی است. یعنی از آنجا که اکثریت قابل توجهی از جمعیت در آمارها به عنوان جمعیت شهری طبقه بندی می شوند و از مکان هایی که در آن زندگی می کنند با عنوان "شهر" یاد می شود؛ این طور به دهن می رسد که برنامه ریزی شهرک به معنی هرنوع برنامه ریزی است؛ درواقع همانطوری که به خوبی مشهود است؛ برنامه ریزی شهری به شکل معمول و متعارف معنی محدودتر و دقیقتری دارد، یعنی به برنامه ریزی با یک عنصر فضایی یا جغرفیایی اشاره دارد که در آن هدف کلی، تمهید یک ساختار فضایی از فعالیتها یا کاربری اراضی است به نحوی از شکل موجود بدون برنامه ریزی بهتر باشد. برای این نوع برنامه ریزی که با عنوان "برنامه ریزی کالبدی" نیز مشهور است ،شاید عبارت "برنامه ریزی فضایی" اصطلاحی خنثی تر و دقیق تر باشد...

تابلوها و علائم، این معلمان بی‌زبان که صبح تا شب برای ما به صورت رایگان آموزش می‌د‌هند‌، کلاس می‌گذارند‌ تا به ما بفهمانند‌ که راه راست کد‌ام است.
معلمانی که برخی از مواقع د‌ر مقابل شاگرد‌ان بی‌فرهنگ نیز قرار می‌گیرند‌ و گاهی هم برخی از سارقان که به کاهد‌ان می‌زنند‌، اقد‌ام به سرقت آنها می‌کنند‌.
استفاد‌ه از تابلوها، علائم و نشانگرها د‌ر د‌نیای پیشرفته ارتباطات و کاهش عامل نیروی انسانی د‌ر راهنمایی مرد‌م د‌ر اماکن مختلف مانند‌ خیابان‌ها، مترو و فروشگاه‌ها کاربرد‌ وسیع‌تری یافته و حتی یکی از عوامل موفقیت مد‌یریت شهری به شمار می‌آید‌. د‌ر د‌نیای با فرهنگ و متمد‌ن امروزی برای هر سؤالی، نیازی نیست که وقت کسی گرفته شود‌، تمامی تابلوها و علائم همواره راهنما و معلم قشر عظیمی از کسانی هستند‌ که سؤالات متعد‌د‌ی د‌ارند‌.

اسلامشهرهای تاریخی ایران، الگوی پایداری اجتماعی شهرهای فردا

از زمانی که شهرهای ایران تحت حکومت هایی دموکراتیک شکل گرفتند، تاکنون تاریخ شهرنشینی دستخوش تحولات زیادی شده است. این تحولات سرمنشا بسیاری از ملل در تمدن سازی و ایجاد فرهنگ اجتماعی، سیاسی و اقتصادی بوده است. در واقع هویت انسانی و پویایی حاصل از آن در شهر ایرانی، به آن شخصیتی کاریزماتیک (Charismatic) می بخشد. جایی که مردم گرایی و آفرینش فضاهایی با کارکرد فضاهایی بالای اجتماعی، در دستور کار طراحان ایرانی بوده است.

با ورود اسلام به ایران و تزریق فرهنگ مذهبی در ابعاد گوناگون زندگی ایرانی، شهرهای ما رنگ و بویی تازه به خود گرفت تا همچنان الگویی برای دولت ها و ملت های اسلامی و غیر باشد. قبل از اسلامی شدن ایران، شهرهای ما دیگر آن رنگ و بوی دموکراتیک اولیه را نداشتند و تقسیم اجتماع به طبقه بندی های عمودی، تأثیرات نامناسبی را بر شهرنشینان گذاشته بود...

سيرتحول ديدگاه ها و روش هاي عملي حاكم بر طرح هاي توسعه شهري در كشورهاي مختلف (خصوصاً اروپاي غربي) طي دو قرن كه از آغاز پيدايش شهرسازي سپري شده است به 4 مرحله متفاوت به شرح زير قابل تقسيم است.

مرحله اول (از 1800 تا 1900 ميلادي)

     در اين دوره، هنوز شهرسازي به عنوان حرفه اي مستقل به وجود نيامده است. عمده كساني كه درباره چگونگي توسعه شهرها نظر مي دهند. نظريه پردازان مسائل اجتماعي براي رفع مشكلات طبقات اجتماعي هستند كه با ذكر خصوصياتي در خصوص شهر مطلوب يا ايده آل خود نظر مي دهند و عموم ايده هاي مطرح شده كه به صورت اتويپا مطرح مي شود شهر مناسب را خارج از شهرهاي موجود مي داند و به همين دليل به شرايطي اصطلاحاً آزمايشگاهي مي انديشند كه براي تحقق شهر مورد نظر بايد هرگونه محدوديت و مانع به عنوان پيش فرض اوليه برداشته شده تا شهر ايده آل به صحنه ظهور برسد. بنا به همين دليل است كه بهترين نظريات مطرح شده اين دوره همچون شهر خيالي رابرت آوئن (1858-1771) و فالانستر شال فوريه (1838-1772) هيچگاه جنبه اجرايي پيدا نمي كند.