شهرسازان

بررسی ادبیات شهرسازی و مدیریت شهری در ایران نشان می دهد همواره شهرسازان، مدیران شهری را نفی کرده و عدم موفقیت ها و ناکارآمدی شهرسازی را به شهرداری ها نسبت داده اند و در توضیح ناکارآمدی شهرداری ها به موارد ذیل اشاره داشته اند:

1)     ضعف امکانات مالی، پرسنلی و فنی شهرداری ها.

2)     مبهم بودن منابع و روش های تامین درآمد شهرداری ها.

3)     نبود حضور مردم و مشارکت آنها در اجرای فضاها و تاسیسات عمومی شهری.

4)     نبود احساس وظیفه مدیریت شهری و نیز فقدان جایگاه حفظ عناصر باارزش شهر در قوانین شهرداری.

لیکن به نظر می رسد از عوامل ناکارآمدی طرح های شهرسازی، دوگانگی عمیق بین دو الگوی مدیریت مختلف و متفاوت ذیل است:

1)        الگوی غیرمتمرکز محلی

2)        الگوی متمرکز ملی

از سال ۱۲۸۶ که قانون بلدیه به تصویب رسید تا سال ۱۳۳۴ که قانون شهرداری به تصویب مجلس رسید، گرایش قانون و قانونگذار به الگوی مدیریت شهر به صورت غیرمتمرکز محلی بوده است. و نهادهای محلی (شوراها و شهرداری ها) کانون های اصلی اجرای طرح های شهرسازی محسوب می شوند. به عبارت دیگر...

هنگامي كه چند سال پيش براي اولين بار مسئولان امور شهري خبر از راه‌اندازي شيوه نويني در حمل و نقل عمومي پايتخت به ميان آوردند، كمتر كسي مي‌توانست تصور كند كه ماجراي اين شيوه جديد به مدت سه سال به درازا بكشد و هيچ سرانجامي نيابد. اين طرح نيز خيلي زود مانند بسياري از طرح‌هاي ديگر كه به يكباره جلوه كرد، ناگهان در انبوهي از مسائل و مشكلات فرو رفت و مثل خورشيدي كم‌فروغ به يكباره افول كرد.

 اگرچه موضوع حمل و نقل عمومي در سال‌هاي دور و نزديك به عنوان يكي از مشكلات عمده پايتخت قلمداد مي‌شد و هميشه مديران شهري در پي چاره‌جويي براي حل آن بودند، اما هيچ‌گاه نتوانستند آن‌را به وادي ايمني برسانند و آن‌را ساماندهي كنند. اما آيا به يكباره راهي پيدا شده بود كه ناگهان همه چيز به كناري رانده شود و دريچه‌اي نو به اين حوزه گشوده گردد؟

 آيا مونوريل مي‌توانست مشكل حمل و نقل پايتخت را حل كند؟ شهري كه روزانه بيش از 14 ميليون سفر شهري در درون آن رخ مي‌دهد و با 6هزار دستگاه اتوبوس و 40هزار دستگاه تاكسي هنوز در ساماندهي منظم سفرهاي شهروندانش به موفقيت دست نيافته بود، مي‌توانست با مونوريل راهي تازه در اين وادي بپيمايد؟

رشد شهر نشيني و صنعتي شدن جوامع شهری، فرهنگ جامعه را به سرعت از اعتقادها و آداب و سنن دور كرد و تمايل به زندگي امروزي و استفاده از رفاه و ارزشهاي مادي به نوعي ارزش اجتماعي تبديل شد به گونه اي كه رشد تجملات و تزئينات در سيماي شهر و خانه ها نمايان تر از هميشه شد و جامعه ها را از پايبندي به يكديگر و مناسبات خانوادگي وخويشاوندي دور كرد.

در جوامع سنتي، روابط اجتماعي به هم پيوسته بود، باور هاي مشترك و مشخصي وجود داشت، افراد همديگر را مي شناختند، اعتماد ميان افراد بيشتر بود و روابط اجتماعي براساس آشنايي هاي دراز مدت و دوستي و مناسبات فاميلي و خانوادگي استوار و پايدار بود...

با اجرايي شدن صحيح اقتصاد شهري و روستايي در بدنه شهرداري ها و دهياريها زنگار مديريت هاي گذشته از بين خواهد رفت.

توسعه برنامه هاي مديريت شهري در گرو تلاش و ممارست شهرها در جهت پيشرفت و رفاه منابع انساني ميسر مي شود.در اين راستا جذب مشاركت هاي دولتي، بهره وري اقتصادي، حفظ تساوي و عدالت اجتماعي، كاهش فقر و بهبود شرايط زيست محيطي. اين اقدامات در سايه استفاده بهينه و توزيع عادلانه منابع امكانپذير خواهد بود.همچنين بايد توجه داشت كه بخش خصوصي، گروه هاي فشار و عامه مردم مي توانند در بهبود مديريت شهري سهيم باشند و با استفاده از آنها مي توان به بودجه لازم جهت ارتقاي وضعيت اقتصاد شهري دستيابي پيدا كرد. اين عملكرد ها مي توانند شهرواندان، محيط زيست شهري و ظرفيت كارآيي و توليدات شهر را تحت تاثير قرار دهد...