|
عمده مشكلات خالي شدن خيابانها از درختان , زهكشي بد و خفگي ريشه ها , آلودگي هوا , آب و خاك , صدمات ناشي از ساخت و سازها و عمليات عمراني رو زميني- زير زميني و كندن كانالهاي خطوط خدماتي و ... از نبود همكاري هاي درون بخشي و فرا بخشي ناشي مي شود كه فقط در صورت توافق روي يك برنامه ريزي راهبردي جامع و هماهنگ در زمينه مورفولوژي شهري ( شكل شهر ) , حمل و نقل و فضاي سبز شهري مرتفع خواهد شد . وجود رابطه بسيار تنگاتنگ بين مورفولوژي شهري با برنامه ريزي زير ساختهاي حمل و نقل شهري , موضوعي كليدي و بديهي است .
حل معضل ترافيك فقط به اتخاذ يك تصميم راهبردي و برنامه ريزي صحيح و منطقي در اين دو زمينه اساسي و مهم بستگي دارد .
در " برنامه ريزي راهبردي مديريت سرزمينهاي شهري " بيش از هر چيز ديگر لازم است تا در خصوص مورفولوژي شهري راهبردي , بويژه براي كلان شهرها تصميم گيري شود كه در آن صورت تكليف انواع استفاده از زمين به طور هدفمند و پايدار روشن و مشخص خواهد شد . در حال حاضر برنامه ملي آمايش سرزمين در يك چشم انداز 20 ساله تهيه و تصويب شده است . اين موضوع مناسب ترين فرصت براي تصميم گيري در خصوص موضوع بسيار مهمي چون مورفولوژي شهري راهبردي است . زيرا شهرسازي و توسعه شهري يكي از مهمترين محورهاي چنين برنامه اي است . سناريوهاي مطرح در اين زمينه در كشورهاي پيشرفته به شرح زير هستند :
|
وندالیسم به معنای تخریب کنترل نشده اشیای و آثار فرهنگی باارزش یا اموال عمومی است که یک ناهنجاری اجتماعی به حساب میآید و دلایل متعددی برای آن عنوان میکنند. وندالیسم را در زمره انحرافات و بزهکاریهای جوامع جدید دسته بندی میکنند و آن را عکس العملی خصمانه و واکنشی کینه توزانه نسبت به برخی از فشارها، تحمیلات، ناملایمات، اجحافها و شکستها تحلیل میکنند.ونداليسم بيشتر به تخريبهاي اجتماعي و يا حركتي اطلاق ميشود كه در آن فرد يا گروهي از افراد به خرابكاري بپردازند. البته وقتي واژه خرابكاري بكار برده ميشود غالباً مواردي در نظر است كه تخريبها اجتماعي و متعلق به عموم جامعه باشد. 
ديگر روزهايي را که همه مردم شهر همديگر را ميشناختند و ميشد يک طول شهر را پياده گز کرد، به تاريخ پيوسته است. گمان نميکنم ديگر هيچ شهري باقي مانده باشد که بشود در يکي ـ دو ساعت پياده از سمتي به سمت ديگرش رفت. با ظهور پديدهاي به نام اتومبيل و همهگير شدن آن در دهه ۱۹۶۰، شهرها در مسير جادهها امتداد يافتند و بزرگ و بزرگتر شدند. بعضي از کلانشهرهاي دنيا امروز به اندازه يک کشور کوچک وسعت دارند (وسعت شهر تهران تقريباً معادل همين لبناني است که اين همه سرش ميجنگند!). کمکم شهرها آنقدر بزرگ و متراکم شدند که اتومبيلهاي شخصي پاسخگوي حجم سفر درون شهري شهروندان نبودند. نميشود گفت خيابانها گنجايش آن همه اتومبيل را نداشتند، چون حتي اگر تمام شهر هم اسفالت ميشد و در اختيار اتومبيلها قرار ميگرفت، چيزي نميگذشت که باز هم ترافيکي از اتومبيلها راه را ميبست! بنابراين درستتر اين است که بگوييم اتومبيلهاي شخصي براي سفر در شهر کافي نبودند. کمکم اتومبيلهاي بزرگي به سيستم شهر اضافه شدند که وظيفه حمل و نقل مسافران زيادي را به عهده گرفتند. اتوبوس، تراموا، درشکه، قطار برقي، مترو و انواع ديگر وسايل حمل و نقل عمومي وارد شهر شدند...
با وجوداینکه برقراری عدالت اجتماعی به عنوان هدف اساسی در تمام برنامه های توسعه ای پس از انقلاب مورد توجه خاص برنامه ریزان قرار گرفته و در اکثر برنامه ها مهمتر از رشد اقتصادی بیان شده اما انگار تا به امروز با توجه به اوضاع اقتصادی جامعه و نرخ تورم افسارگسیخته و بیکاری بالا در رسیدن به این هدف والا تاحدود زیادی ناموفق بوده ایم. از روزی که دولت نهم شروع به فعالیت کرد، برقراری کامل عدالت اجتماعی در سطح جامعه و مبارزه همه جانبه با مفاسد اقتصادی را هدف اصلی خود بیان کرد اما برخلاف شعارهای داده شده امروزه نه تنها از پول نفت بر سر سفره های مردم خبری نیست بلکه در اثر بی برنامگی های مسوولین هر روز بر تعداد افراد زیر خط فقر به خصوص در شهرهای کوچک و روستاها افزوده شده است. وقتی در تهران با این همه کارخانه، سازمان، شرکت و بنگاه های اقتصادی کوچک و بزرگ بیکاری بیداد می کند، به راحتی می توان پیش بینی کرد که در شهرستانها وضع چگونه است. بنابراین فشار زندگی این افراد را که بر اثر نداشتن کار به هر علت راضی به تحمل هر دوری و سختی هستند را وادار به ترک شهر و دیار خود کرد و رهسپار کلان شهرهایی کرد که نمی دانند چه آینده ای قرار است در حاشیه آن شهرها برای آنها رقم بخورد. چرا که توان اقتصادی زندگی در مراکز شهرها برای این قشر به علت قیمت بالای مسکن وجود ندارد و اگر بسیار مراقب نباشند تازه این اول بدبختی بزرگ برای این قشر است چراکه در نسل های آینده در صورت عدم تغییر در وضعیت اقتصادی آنها امکان اشتباه و رفتن به سمت کارهای خلاف قانون بسیار زیادتر وجود دارد. 
گسترش چشمگیر شهرنشینی در سالهای اخیر بهویژه افزایش جمعیت مهاجر در ابرشهری چون تهران، مسائل و مشکلات بسیاری را برجای گذاشته است، روند سریع هجوم به شهرها و نبود منابع کافی و نزول استاندارد زندگی، مسائل و مشکلات خاصی را در زندگی شهری پدید آورده است.
نتایج تحقیقات جامعهشناسان شهری نشان داده كه میزان تعلق اجتماعی شهروندان ضعیف است و شهروندان نسبت به محیط زندگی خود احساس تعلق و یگانگی ندارند. 
در بیشتر خوابگاه های دانشجویی تخت ها در ردیف های دوطبقه وجود دارند. دانشجویان زیادی هستند که از تخت های طبقه بالایی در سکوت سنگین نیمه شب به پائین پرت می شوند. "اگر" خوابگاه مسئولیت پذیر باشد آنها به زودی به بیمارستان منتقل می شوند سر و کمر آنها اسکن می شود و این داستان مدت ها مایه خنده و مزاح دیگر دانشجویان می شود. با این حال چاره ای جز تخت دو طبقه نیست. نخست آن که تختخواب های دوطبقه سال هاست برای استفاده های خانگی نیز طراحی شده و از سویی خوابگاه ها بشدت با کمبود فضا و ساختمان روبه رو هستند به ناچار باید تخت دانشجویان را بر روی یکدیگر سوار کرد. تنها می توان آن را مجهزتر، امن تر و زیباتر کرد. ردیف و معماری سکونت در شهرها نیز داستان مشابهی دارد. شهرنشین ها و شهرسازهای قدیم به تدریج ترجیح دادند به جای آن که خانه های خود را به موازات افق گسترش دهند، از روش چیدمان طبقات بر روی یکدیگر استفاده کنند. این چیدمان آنقدر بالا و بالاتر رفت که آسمانخراش ها و برج ها، به مانند دکل های شیشه ای و بتونی بلندبالایی شدند که جلوه ای جدید به شهرها دادند. تعارض در کشمکش بین بلندها و کوتاه ها پدید می آید، این که هر کدام تا چه اندازه حدود خود را می شناسند، چه چهره ای به شهر می دهند و تا چه اندازه سایه سنگین خود را بر زمین زیرپای خود در شهرها تحمیل می کنند....
در شهرهاي قديمي جلوي در ورودي هر خانهاي 2 نشيمنگاه وجود داشت. نشيمنگاههايي كه اگر صاحبخانه ميخواست از محلهاش اطلاعي كسب كند بر آن مينشست و با عابران احوالپرسي ميكرد يا اگر رهگذري از پيادهروي خسته ميشد، لحظهاي بر آن مينشست و استراحت ميكرد.اما هنگامي كه طراحي جديد شهري در كشور رايج شد، به تدريج اين شيوه فراموش شد و سردرها با نشيمنگاههايشان حذف شدند. در واقع آنچه امروز در شهرهاي مختلف جهان بهعنوان بخشي از موضوع مبلمان شهري مورد توجه است، در فرهنگ ما وجود داشت.
بدقوارگی و آشفتگی چنان بر شهرهای ما سایه افکنده که رها شدن از آن تلاش بسیار می خواهد و زمان طولانی. کافی است پا به خیابان بگذاری تا با انبوهی از رنگ ها، سنگ ها، شیشه ها، آجرنماها و بتن هایی روبرو شوی که نام بنا برخود دارند. بلندوکوتاه با خطوط افقی و عمودی نامتناسب و رنگ های ناهمگون. پنجره های نازیبا، ورودی ها و مصالح متنوع و... .این گوناگونی و ناهمگونی در سبک و شکل به اغتشاش انجامیده و شهرهایی بی هویت، غیرانسانی، ناهماهنگ و نابسامان را به شهروندان هدیه کرده است.