|
 گرافيك، ارتباط ذاتي با مخاطب دارد و چه جايي بهتر از شهر كه چشمهاي تشنه و جستوجوگر مردم همواره بهدنبال اطلاعات جديدي است كه آنها را سريعتر، بهتر و پرسودتر به مقصد برساند؟
گرافيك فرآيندي كيفي است تا تغييرات عمدهاي در كميت زندگي مردم شهر بهوجود آورد.
سرعت دريافت و حجم انتقال اطلاعات 2عامل اصلي تأثيرگذاري يك اثر گرافيكي است و مخاطب بيشتر از آنكه بهدنبال ابداعات هنري باشد، در تمامي فعاليتهاي گرافيك شهري خواهان ميزان بالاي اطلاعات مفيد در حداقل زمان ممكن است.
اينكه اطلاعات مفيد چيست و آيا گرافيك شهري بيشتر متكي به تصوير است يا نوشته، مدلهاي مختلف كاري را به وجود ميآورد اما يك نكته در تمامي حوزه رسانه- هنر گرافيك مهم و مشترك مينمايد و آن مخاطب است.
گرافيك خوب، گرافيكي است كه مخاطب از آن بهخوبي بهرهمند شود.
اگر اولين گراورهاي چاپي و آگهيهاي مطبوعاتي را گرافيكهاي مدرن و شهري بدانيم، بايد قبول كنيم ضوابط و مقررات شهري و شهروندي در انجام يك كار گرافيك شهري مهمتر از اصول زيباييشناسي گرافيكي محسوب ميشود. مثلاً در «آييننامه تأسيس و نظارت بر نحوه كار و فعاليت كانونهاي آگهي و تبليغاتي» بندهايي قيد شده كه شايد در طراحي يك بيلبورد شهري، عدول از يكي از موارد باعث جذابيت بيشتر كار بشود اما با اصول قانوني اين امر مغاير است.
همچنين محل قرارگيري فضاي ارائه اثر گرافيكي و سرعتي كه مخاطب شهري هنگام عبور از اثر دارد تأثير زيادي در نحوه كار باقي ميگذارد و نميشود يك بروشور كوچك را در يك ميدان بزرگ نصب كرد. بنابراين گرافيك، اصول چهارگانه كارياش را هيچگاه فراموش نميكند؛ البته بهترتيب اولويت: سفارش كارفرما چيست؟ مخاطب كار چه كساني هستند؟ قرار است كار كجا ارائه شود؟ و چقدر از اصول زيباييشناسي هنري تبعيت ميكند؟
گرافيك شهري يك رشته خاص است
در ايران كمتر به اين نكته توجه ميشود كه گرافيك شهري يك رشته خاص و داراي ويژگيهاي منحصربهفرد است كه اين رشتهرا از ديگر رشتههاي وابسته به گرافيك، خطاطي، طراحي، عكاسي و نقاشي در ابعاد بزرگ مجزا ميكند چراكه گرافيك شهري همه موارد فوق را در بر ميگيرد، به اضافه شهرسازي و درك حسي از فضاهاي عمومي. گرافيك شهري در فضاي عمومي و بين مردم معني پيدا ميكند و همين امر باعث ميشود تا در ذات خود به شيوه اجرايي كانسپتچوال آرت (هنر مفهومي) نزديك شود چرا كه معناگرايي و زمان محدود ارائه و اثر بياندازه زمان در درك مخاطب از اثر، گرافيك شهري را داراي ويژگيهاي كانسپتچوال آرت ميكند؛ البته گرافيك هنر نيست، همانطور كه صرفاً رسانه هم نيست بلكه بهشكل متعال هنر و رسانه در جهت انتقال پيامي خاص به مخاطب دستهبندي ميشود.
شهر بدون گرافيك زيبا نيست
اگر ميخواهيد سليقه و ذوق شهروندان يك شهر را بفهميد، دقت كنيد و ببينيد آنها چگونه از گرافيك شهري بهره ميجويند، چگونه هويت فرهنگي- تاريخي خود را در گرافيك شهري بروز ميدهند و از چه روشي توانستهاند با استفاده از تصاوير آشنا و خطوط چشمنواز مانع تهاجم فرهنگي به عرصه هنر ملي خود شوند. درواقع گرافيك شهري آيينه گستردهاي از فرهنگ رايج يك شهر و كشور است و تمامي نقاط قوت و ضعف آن فرهنگ را نشان ميدهد. بهعبارت ديگر اگر شهري توسط گرافيك شهري زيبا شده، اين فرهنگ رايج شهروندي آن شهر است كه زيباست و گرافيك، بازتابدهنده توقعات سفارشدهنده، انتظارات مردم و تواناييهاي هنري- رسانهاي گرافيستهاي آن شهر است. بنابراين سؤال اينجاست كه آيا تهران، ظاهري زيبا دارد؟ آيا از يك گرافيك شهري مناسب برخوردار است؟ جواب، هرچه هست به فرهنگ تهرانيها برميگردد.
همانطور كه گرافيك شهري ميتواند معلول فضاي فرهنگي يك شهر باشد، ميتواند افق ديد و سبك و سياق زندگي شهري اهالي يك شهر را نيز تغيير دهد. هرقدر گرافيك شهري ريشه در بسترهاي تاريخي- طبيعي يك شهر داشته باشد و خواستههاي دروني شهروندان را منطبق با فرهنگ ملي آنها متجلي كند، وظيفه هدايت مردم و حتي سفارشدهندگان به ايجاد يك فضاي عمومي شهري زيبا و دلپذير را بهتر به انجام ميرساند. يادمان باشد گرافيك شهري اولين تجلي تجسمي و عيني حيات مدني كساني است كه در يك مكان بنام شهر ميخواهند با رعايت حقوق يكديگر زندگي كنند؛ بنابراين مؤثرترين روش براي بهبود وضع زندگي اين شهروندان هم تلقي ميشود.
زيباسازی- سهيلا نياکان
|
